Mistoqsijiet frekwenti

L-inkontinenza urinarja tfisser telf involontarju tal-awrina li persuna ma tkunx tista’ tikkontrolla kompletament. Tista’ sseħħ f’etajiet differenti u għal ħafna raġunijiet differenti. Għal xi persuni tfisser biss inkonvenjenza żgħira, filwaqt li għal oħrajn tista’ taffettwa b’mod sinifikanti l-ħajja ta’ kuljum. Minkejja dan, il-persuna tibqa’ l-istess persuna – sempliċement qed tiffaċċja sfida li ħafna min-nies ta’ madwarha ma jarawhiex.

L-inkontinenza tista’ taffettwa kemm lin-nisa kif ukoll lill-irġiel, liż-żgħażagħ u lill-anzjani. Tista’ sseħħ wara t-twelid, operazzjoni jew korriment, f’każ ta’ mard newroloġiku jew, pereżempju, b’rabta mad-dijabete. Għal xi persuni, stress kontinwu jew piż psikoloġiku jista’ jqajjem jew jaggrava b’mod sinifikanti s-sintomi. Xi kultant tiżviluppa gradwalment, u drabi oħra tidher bla mistenni. Kull storja hija differenti, iżda ħaġa waħda hija komuni – l-inkontinenza ma tagħżilx skont l-età, il-professjoni jew l-istil tal-ħajja.

Le. Huwa stmat li aktar minn 400 miljun persuna madwar id-dinja jgħixu b’xi forma ta’ inkontinenza. Fir-Repubblika Ċeka wkoll hija ħafna aktar komuni milli jaħsbu ħafna nies – skont dejta professjonali, aktar minn 36% tal-persuni ’l fuq minn 15-il sena jesperjenzaw xi forma ta’ inkontinenza. Minkejja dan, l-inkontinenza għadha waħda mill-aktar suġġetti tas-saħħa li ma jiġux diskussi. Ħafna nies iħossuhom mistħija jitkellmu dwar il-problemi tagħhom, u għalhekk jista’ jidher bi żball li hija fenomenu rari. Fir-realtà, l-inkontinenza hija ħafna aktar komuni milli jaħsbu ħafna nies.

Ħafna nies jibżgħu li ma jifhmuhomx jew li n-nies ta’ madwarhom se jarawhom b’mod differenti. Xi wħud saħansitra jħossuhom mistħija jitkellmu dwarha mal-eqreb qraba tagħhom jew mat-tabib tagħhom. Il-komunikazzjoni miftuħa tgħin proprju biex tkisser il-preġudizzji u turi li l-inkontinenza mhijiex raġuni għall-mistħija jew għall-iżolament. Iktar ma nitkellmu dwarha b’rispett u fehim, iktar issir faċli l-ħajja ta’ dawk li huma affettwati minnha.

Iva. Il-biċċa l-kbira tal-persuni li jgħixu bl-inkontinenza jaħdmu bħal kulħadd. Fosthom hemm għalliema, ħaddiema fil-qasam tas-saħħa, sewwieqa, ħaddiema tal-uffiċċju, elettriċisti u persuni f’ħafna professjonijiet oħra. In-nies ta’ madwarhom spiss ma jkunu jafu xejn dwar l-inkontinenza tagħhom. Madankollu, kull ġurnata tax-xogħol tista’ tkun aktar diffiċli – l-ippjanar tal-pawżi, id-disponibbiltà tat-tojlits jew il-biża’ minn sitwazzjoni mhux mistennija huma sfidi li l-biċċa l-kbira tan-nies ta’ madwarhom ma jarawhomx.

Iva. L-inkontinenza fiha nnifisha ma tfissirx it-tmiem ta’ ħajja attiva. Ħafna persuni jibqgħu jimxu, isuqu r-rota, jgħumu jew jipprattikaw sports oħra. Xi kultant jista’ jkun meħtieġ li tintgħażel attività aktar xierqa jew li jittieħdu xi miżuri prattiċi, iżda l-attività fiżika spiss tkun ta’ benefiċċju kemm għall-ġisem kif ukoll għall-benesseri mentali. Jekk l-inkontinenza tikkawża diffikultajiet akbar, ta’ min jiddiskuti l-għażliet ma’ tabib jew fiżjoterapista.

Iva. Persuni li jgħixu bl-inkontinenza jivvjaġġaw għax-xogħol, imorru vaganza jew iżuru l-familja tagħhom bħal kulħadd. Madankollu, l-ivvjaġġar spiss jeħtieġ aktar ippjanar. Ħafna persuni jiċċekkjaw minn qabel fejn hemm tojlits disponibbli, jieħdu magħhom prodotti ta’ kura żejda jew jippjanaw waqfiet regolari. Dak li għal ħafna nies huwa vjaġġ sempliċi jista’ jfisser preparazzjoni bir-reqqa għal persuna li tgħix bl-inkontinenza. Minkejja dan, m’hemmx għalfejn wieħed iċedi milli jiskopri postijiet jew esperjenzi ġodda.

Kull persuna tesperjenza l-inkontinenza b’mod differenti. Għal xi wħud, l-aktar diffiċli jkunu laqgħat twal jew vjaġġar, filwaqt li oħrajn jibżgħu minn avvenimenti kulturali, sport jew perjodi twal ’il bogħod mid-dar. Għal ħafna persuni, il-piż emozzjonali huwa problema akbar mill-problema tas-saħħa nnifisha – pereżempju, il-biża’ minn sitwazzjoni mhux mistennija jew mir-reazzjoni ta’ dawk ta’ madwarhom. Huwa proprju l-fehim u s-sensittività li jistgħu jgħinu aktar milli ħafna drabi naħsbu.

Għall-biċċa l-kbira tan-nies, il-ġurnata tibda b’mod sempliċi – jilbsu u joħorġu mid-dar. Persuna li tgħix bl-inkontinenza, madankollu, spiss taħseb dwar affarijiet li ħaddieħor m’għandux għalfejn jaħseb dwarhom. Għandi biżżejjed prodotti ta’ kura miegħi? Se jkun hemm tojlits disponibbli fit-triq? Kemm se ndum ’il bogħod mid-dar? Dawn il-mistoqsijiet jistgħu jkunu parti minn kull ġurnata tax-xogħol, vjaġġ jew żjara għand il-ħbieb. Madankollu, il-biċċa l-kbira tan-nies ta’ madwarhom ma jindunaw b’xejn. Għalhekk l-inkontinenza spiss tissejjaħ marda inviżibbli – ma tidhirx mal-ewwel daqqa t’għajn, iżda tista’ taffettwa b’mod sinifikanti l-ħajja ta’ kuljum.

Le. Għalkemm l-inkontinenza hija aktar komuni f’età akbar, tista’ taffettwa nies ta’ kull età. Tista’ sseħħ, pereżempju, wara t-twelid, wara operazzjonijiet jew korrimenti, f’persuni b’mard newroloġiku, iżda wkoll f’persuni iżgħar, irrispettivament mill-professjoni jew mill-istil tal-ħajja. Il-fehma li hija problema biss tal-anzjani hija waħda mill-aktar miti komuni.

Fil-biċċa l-kbira tal-każijiet, le. Persuni li jgħixu bl-inkontinenza jaħdmu, jagħmlu l-isport, jivvjaġġaw, jixtru u jqattgħu ħin mal-familja tagħhom bħal kulħadd. Ħafna jużaw prodotti assorbenti moderni li ma jidhrux taħt il-ħwejjeġ ta’ kuljum. Huwa għalhekk li l-inkontinenza spiss tissejjaħ marda inviżibbli – in-nies ta’ madwarhom normalment ma jindunaw b’xejn.

Assolutament le. L-inkontinenza hija problema tas-saħħa, mhux sinjal ta’ iġjene ħażina. Persuni li jgħixu bl-inkontinenza normalment jagħtu ħafna aktar attenzjoni lill-iġjene personali minn ħafna nies oħra. Jużaw prodotti speċjali għall-kura, protezzjoni u prodotti għall-kura tal-ġilda sabiex ikunu jistgħu jibqgħu attivi u jgħixu b’dinjità u mingħajr inkwiet bla bżonn.

Normalment ir-raġuni mhijiex l-inkontinenza nnifisha, iżda l-biża’ li ma jinftiehmux jew jiġu ġġudikati. Ħafna jibżgħu li n-nies ta’ madwarhom se jarawhom b’mod differenti jew jidħku bihom. Għalhekk spiss ma jitkellmux dwar id-diffikultajiet tagħhom lanqas mal-eqreb nies tagħhom. Komunikazzjoni miftuħa u sensittiva tista’ tgħin biex tkisser il-preġudizzji u turi li l-inkontinenza mhijiex kawża ta’ mistħija. Il-mistħija hija pjuttost li tiġġudika lil persuna minħabba problema tas-saħħa li ma għażlitx hi.

L-ewwel u qabel kollox, b’rispett u fehim. Għal ħafna persuni huwa diffiċli ħafna saħansitra li jitkellmu dwar l-inkontinenza. Jekk xi ħadd jafda fik, isma’ mingħajr ġudizzju u uri li l-opinjoni tiegħek dwaru ma nbidlitx. Xi kultant l-akbar għajnuna tista’ tkun sentenza sempliċi: “Grazzi talli tafdani.”

Evita li tnaqqas mill-problema, tagħmel ċajt jew tgħid affarijiet bħal “Tista’ tgħix biha.”, “Dan jiġri biss lill-anzjani.” jew “Trid terġa’ titgħallem iżżommha u tmur it-tojlit.” Dikjarazzjonijiet bħal dawn jistgħu jidhru bħala parir b’intenzjoni tajba, iżda għal persuna li tgħix bl-inkontinenza spiss joħolqu s-sensazzjoni li hija responsabbli għall-problema tagħha jew li mhix qed tipprova biżżejjed. Anke kumment b’intenzjoni tajba jista’ jweġġa’ u jsaħħaħ is-sensazzjoni li m’għandhiex titkellem dwar id-diffikultajiet tagħha. Minflok pariri, ħafna drabi jkun aktar importanti li nuru fehim u niżguraw lill-persuna li mhijiex waħedha.

L-appoġġ jibda bil-fehim. Irrispetta l-privatezza tal-persuna li tħobb, tnaqqasx mill-kunfidenza tagħha fiha nnifisha u ħalliha tiddeċiedi hi stess x’tixtieq taqsam. Offri l-għajnuna jekk tkun tridha, iżda tħallix l-inkontinenza ssir iċ-ċentru tar-relazzjoni tagħkom. Persuna li tgħix bl-inkontinenza għadha l-istess sieħeb jew sieħba, ġenitur, wild jew ħabib – sempliċement trid tiffaċċja sfida oħra kuljum.

Aħna lkoll nistgħu ngħinu biex persuni li jgħixu bl-inkontinenza jħossuhom aħjar fis-soċjetà. Huwa biżżejjed li nitkellmu dwar dan is-suġġett b’rispett, ma nxerrdux preġudizzji u nagħrfu li problema tas-saħħa ma tgħid xejn dwar il-valur ta’ persuna. Il-fehim jibda mir-rieda li nisimgħu. Forsi hija proprju l-attitudni tiegħek li tagħti lil xi ħadd il-kuraġġ biex ma jibqax jistħi u jitlob l-għajnuna.